Hai bài báo về chiến dịch Điện Biên

Trong dịp kỷ niệm 60 năm chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, một số tờ báo như báo Sơn La, báo Hải Phòng cuối tuần, Tạp Chí Hàng Hải… có đăng những bài viết về ông Nguyễn Xuân Chúc – Người đã tham gia những công việc quan trọng từ rất sớm để góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ vẻ vang…

BBT trang web của dòng họ xin trân trọng đăng tải lại:

 

1-    Bài đăng trên báo SƠN LA ĐIỆN TỬ, ngày 29/04/2014, xin mời nhấp chuột vào link sau:


http://www.baosonla.org.vn/News/?ID=7377&CatID=166

 

NGƯỜI CHỈ HUY MỞ ĐƯỜNG TẠI CÒ NÒI NĂM ẤY

Tượng đài tại Ngã ba Cò Nòi

 

Kì I: Nhiệm vụ nặng nề và bí mật

 

Người kỹ sư cầu đường năm ấy  nay đã ở tuổi 83. Những lúc trái gió trở trời, ông thường phải gồng lên, chống chọi với những cơn đau nhức tái phát từ các vết thương do bị mảnh bom của giặc Pháp cách đây gần 60 năm, trong lúc ông chỉ huy phá bom nổ chậm tại ngã ba Cò Nòi (tỉnh Sơn La) để bảo đảm giao thông cho mặt trận. Được nghe ông kể về những ngày tháng tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử, tôi càng thêm quý mến và tự hào về người con của miền biển Hải Phòng đã góp phần làm nên chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Ông là Nguyễn Xuân Chúc, hiện ở nhà số 101, phố Quang Trung, quận Hồng Bàng (thành phố Hải Phòng).

 

Thoát ly gia đình tham gia kháng chiến chống Pháp từ khi mới 15 tuổi, sau ba năm được học tập tại Trường Cao đẳng kỹ thuật Việt Nam và hai năm tham gia chỉ huy trên các công trường làm đường giao thông tại rừng núi hiểm trở như Sơn Dương, Yên Bình (tỉnh Tuyên Quang). Năm 1952, đang công tác ở Nha Giao Thông (thuộc Bộ Giao thông - Vận tải), đóng tại ATK (an toàn khu) cạnh đèo Khế, huyện Sơn Dương (tỉnh Tuyên Quang), chàng trai Nguyễn Xuân Chúc, tuổi 20, được Giám đốc Nha Giao thông Bùi Văn Các trực tiếp cử đi công tác đặc biệt. Thủ trưởng phân công một nhóm gồm anh Chúc, anh Trần Thiện Đoan, công trình sư Phạm Toản, dưới sự hướng dẫn của anh Vũ Đức Thận (sau này là Thứ trưởng Bộ Xây dựng) và dặn bốn người phải đi gấp để kịp nhận nhiệm vụ. Tối hôm ấy, cả nhóm lập tức lên đường trong không khí phấn khởi, háo hức.

 

Tới nơi tập kết, các anh được thông báo ngay “nhiệm vụ bí mật và nặng nề” do Trung ương giao. Theo kế hoạch, các anh phối hợp với các địa phương, đơn vị, tìm cách khảo sát, cắm tuyến, chuẩn bị mở con đường lớn xuyên rừng núi Tây Bắc, nối từ Âu Lâu (tỉnh Yên Bái) bên sông Hồng đến Tạ Khoa (tỉnh Sơn La) bên sông Đà. Tuyến đường mang tên “Đường 13”, chia làm ba đoạn: Đoạn từ Âu Lâu đến Ba Khe là đường ô tô cũ, bị hư hỏng, chỉ cần cải tạo; đoạn từ Ba Khe đến Tạ Khoa phải làm mới hoàn toàn. Còn đoạn từ Tạ Khoa đến Cò Nòi sẽ giao sau. Tuyến đường dài 143 km này phải bảo đảm ô tô kéo pháo đi được và phải hoàn thành trong 10 tháng. Như vậy, công trường chỉ có một tháng để chuẩn bị từ khảo sát, cắm tuyến, lập kế hoạch đến việc đón dân công tới làm đường.

 

Nguyễn Xuân Chúc được anh Phan Mỹ, Chánh Văn phòng Phủ Chủ tịch, Trưởng Ban chỉ huy và anh Vũ Đức Thận, Phó Ban chỉ huy Công trường 13 phân công cùng một số cán bộ kỹ thuật đưa đi khảo sát mở đoạn đường trên địa bàn tỉnh Sơn La, từ chân đèo Lũng Lô tại ngã ba Mường Cơi đến Tạ Khoa.

 

Rời Thượng Bằng La vào Phù Yên, anh Chúc cùng nhóm công tác vẫn tức tốc luồn rừng, vượt dốc, theo bản đồ quân sự để tìm hướng đi. Liên tục ba ngày đêm đói cơm, thiếu muối, các anh chia nhau từng củ rừng, hạt lạc rang để lấy sức vừa đi vừa khảo sát. Tranh thủ từng phút, từng giờ, không quản đói, mệt, dìu nhau vượt qua đoạn cuối dãy Hoàng Liên Sơn rồi theo đường đèo Đá Xô để đến bản Thầy.

 

Đang nóng lòng mong chờ cán bộ kỹ thuật cầu đường của trung ương, thấy anh Chúc và các anh tới, cả công trường tỉnh Sơn La mừng rỡ và cảm động. Trưởng Ban chỉ huy công trường Nguyễn Văn Lợi thông báo: Nhận được lệnh của cấp trên, những ngày qua, Tỉnh ủy Sơn La đã huy động hàng nghìn dân công tới đây làm đường. Các đội dân công đều hăng hái làm việc, nhưng rất lúng túng, vì không có cán bộ kỹ thuật hướng dẫn.

 

Anh Chúc và anh Nguyễn Thanh Dục phụ trách phần đường dài 45 ki-lô-mét, từ Mường Cơi đến Suối Sập. Ròng rã suốt nửa năm trời lăn lộn tại vùng núi rừng heo hút này, anh cùng Ban chỉ huy công trường và các đội dân công gồm nam nữ thanh niên các dân tộc của hai huyện Phù Yên (Sơn La), Thanh Sơn (Phú Thọ) đương đầu với mọi gian khổ, hiểm nguy. Dùng sức người bạt núi, san đồi, hạ cây, khiêng gánh đất, đá trong điều kiện bí mật và thiếu thốn lương thực, thực phẩm, thuốc men, mọi người còn phải chống chọi với thời tiết khắc nghiệt của vùng cao Tây Bắc, đối phó với bệnh sốt rét rừng quái ác và sự rình rập bắn phá của máy bay giặc Pháp. Nhưng toàn công trường đã hoàn thành xuất sắc việc mở tuyến đường ô tô từ Mường Cơi tới Tạ Khoa đúng thời hạn, bảo đảm chất lượng.

 

Cuối năm 1953, anh Chúc được cấp trên giao nhiệm vụ tiếp tục cùng anh Dương Bạch Liên (sau này là Bộ trưởng Bộ Giao thông - Vận tải) và Trung đoàn trưởng Trung đoàn công binh Nguyễn Văn Đoan mở đoạn đường cuối cùng: Từ Tạ Khoa qua đèo Chẹn đến ngã ba Cò Nòi, dài 36 ki lô mét, nối thông với đường 13 và đường 41 (nay là quốc lộ 6) để lên Điện Biên Phủ. Lần này, anh Chúc được giao phụ trách hai đội chủ lực cầu đường, một đại đội thanh niên xung phong và ba đại đội dân công hỏa tuyến, làm việc tại ngã ba Cò Nòi. Ngã ba này như cửa ngõ của hậu phương ra tiền tuyến. Nhiều đơn vị bộ đội, dân công, thanh niên xung phong hành quân từ Thanh Hóa, Nghệ An tới và từ các tỉnh Việt Bắc sang đều phải qua Cò Nòi trước khi lên Điện Biên. Biết đây là nút giao thông huyết mạch của ta trên đường 13 nên hầu như ngày nào máy bay quân Pháp cũng ném bom, bắn phá.

 

Hơn ba tháng vừa khảo sát, cắm tuyến, vừa trực tiếp chỉ huy các đơn vị mở đường dưới mưa bom, bão đạn, Nguyễn Xuân Chúc cùng các đội viên thanh niên xung phong và dân công hỏa tuyến tỏ rõ sự kiên cường, dũng cảm của tuổi trẻ Việt Nam. Để đường luôn thông, bảo đảm mỗi đêm ít nhất có một trăm chuyến xe vận tải quân sự qua Cò Nòi lên mặt trận, không ít người đã đổ máu và anh dũng hy sinh tại trọng điểm này.

 

Trong lần chỉ huy một tiểu đội xung kích thuộc đại đội 226 chủ lực cầu đường chuẩn bị phá bom nổ chậm của địch, anh Chúc và cả tiểu đội đều bị thương do bom nổ bất ngờ. Riêng anh bị thương vào đầu, vai trái và hai chân, phải cấp cứu ở bệnh xá dã chiến của thanh niên xung phong.

 

Kì II: Tỏa sáng tinh thần, ý chí Điện Biên

 

60 năm đã trôi qua, nhưng ông Chúc không thể quên được món quà đặc biệt do Đại tướng Võ Nguyên Giáp gửi tặng.

 

Ông kể: “Một hôm, chúng tôi đang mở đường thì nhận được lệnh của cấp trên chuẩn bị đón một đoàn khách đặc biệt sắp đi qua ngã ba Cò Nòi để tới Điện Biên. Cấp trên yêu cầu chúng tôi lập ngay phương án đón và đưa đoàn khách đi thật chu đáo, bảo đảm tuyệt đối bí mật và an toàn. Đoàn bất ngờ xuất hiện. Chúng tôi vui sướng nhận ra Đại tướng Võ Nguyên Giáp, người có dáng tầm thước, gương mặt chữ điền, cương nghị mà hiền từ, đi đứng nhanh nhẹn. Đó chính là vị khách đặc biệt quan trọng trong đoàn mà chúng tôi có nhiệm vụ phục vụ và bảo vệ.

 

Theo phương án đã định, chúng tôi sắp xếp để xe ô tô của Đại tướng vẫn đi theo tuyến đường chính đang mở. Thực ra, chúng tôi dẫn Đại tướng đi bộ theo con đường mòn bí mật, xuyên rừng núi, tránh đoạn đường máy bay địch thường bắn phá, rồi mới đi tiếp tới Điện Biên. Con đường tắt này có đoạn qua khu lán trại - nơi đặt “trụ sở dã chiến” của ban chỉ huy chúng tôi. Khi đoàn đến gần khu lán trại, chúng tôi mời Đại tướng dừng chân, ghé vào lán nghỉ ngơi một lát.

 

Vào lán, Đại tướng thân mật bắt tay và chào hỏi tất cả anh chị em có mặt. Đại tướng hỏi tôi tỷ mỷ về từng đơn vị, từng lực lượng mà tôi  phụ trách, về các thủ đoạn đánh phá của máy bay địch và những khó khăn, gian khổ mà anh chị em chúng tôi phải chịu đựng. Trong câu chuyện, tôi đã báo cáo với Đại tướng là thiếu món... thuốc lào.

 

Câu chuyện lúc nghỉ chân trên đường công tác tại mặt trận giữa vị Tổng tư lệnh của Quân đội nhân dân Việt Nam với đơn vị bảo đảm giao thông chúng tôi tưởng sẽ qua đi, nhưng vị Đại tướng Tổng Tư lệnh của Quân đội ta dù bận trăm công nghìn việc vẫn nhớ đến một nguyện vọng rất nhỏ trong sinh hoạt của các chiến sỹ nên đã gửi một sọt thuốc lào tặng chúng tôi.

 

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, ông Chúc được phân công tiếp tục làm việc tại Sở Giao thông Khu tự trị Tây Bắc, rồi về Ty Giao thông tỉnh Sơn La. Hơn 11 năm gắn bó với miền Tây Bắc của Tổ quốc, với tinh thần, ý chí của chiến sĩ Điện Biên Phủ và truyền thống “mở đường thắng lợi”, ông tham gia mở nhiều tuyến đường như: Mai Sơn - Sông Mã, Cò Nòi - Nà Đít, Mộc Châu - Pa Háng, Vạn Yên - Xồm Lồm, mỏ than Hang Mon... và xây dựng một loạt cầu như: Suối Sập, Suối Cao, Tà Vài, Chiềng Đông, Sơn La, Suối Muội, Chiềng Pấc... trên đường 13 và đường 41. Ông còn tham gia thành lập Trường kỹ thuật sơ cấp giao thông, trực tiếp đào tạo hàng trăm cán bộ kỹ thuật là con em các dân tộc Thái, Mông, Mường, góp phần phát triển giao thông vùng cao. Những năm gắn bó với Tây Bắc trong hòa bình, chàng trai Nguyễn Xuân Chúc và cô gái Hà Thị Phượng, dân tộc Thái, đội viên thanh niên xung phong từng tham gia bảo đảm giao thông trong chiến dịch Điện Biên Phủ, quê ở Mường Chùm, huyện Mường La,  đã nên duyên chồng vợ.

 

Chín năm sau (từ 1964 đến 1972), khi quân và dân ta chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ đối với miền Bắc và chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến lớn miền Nam, ông Nguyễn Xuân Chúc (lúc đó là kỹ sư cầu đường thuộc Cục Công trình 1 và Cục Quản lý đường bộ, Bộ Giao thông - Vận tải), với tinh thần và ý chí Điện Biên, lại đem hết sức mình phục vụ mặt trận cầu - đường, góp phần bảo đảm giao thông tại tuyến lửa Khu Bốn, suốt từ Thanh Hóa, Nghệ An đến Hà Tĩnh, Quảng Bình - nơi thường xuyên bị máy bay, tàu chiến Mỹ đánh phá ác liệt.

 

Sau ngày miền Nam hoàn giải phóng, đất nước thống nhất, trở về công tác tại Hải Phòng, vốn rất tâm huyết với ngành cầu đường, kỹ sư Nguyễn Xuân Chúc được nhiều người quý mến vì những ấn tượng tốt đẹp trong lĩnh vực xây dựng cầu tại thành phố Cảng quê hương.

 

Đối với kỹ sư Nguyễn Xuân Chúc, hơn 60 năm qua, những công trình cầu - đường mà ông cùng đơn vị từng đổ mồ hôi và cả máu để góp phần xây dựng từ những năm kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, đặc biệt là các công trình mở đường trong chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử, cho đến thời kỳ hòa bình, luôn là niềm tự hào và kỷ niệm sâu sắc, ông không thể nào quên.       

 

                                                                                                                                  KIM TOÀN (Hải Phòng)


 

 

2-    Bài đăng trên báo HẢI PHÒNG CUỐI TUẦN, Ngày 25/4/2014:

 

Món quà đặc biệt của Đại tướng

trong chiến dịch Điện Biên

 

          Sau mười tháng tham gia cùng các đơn vị bí mật mở tuyến đường ô tô dài 143 ki lô mét từ Mường Cơi đến Tạ Khoa, cuối mùa đông 1953, anh cán bộ kỹ thuật Nguyễn Xuân Chúc, 21 tuổi, tiếp tục nhận nhiệm vụ cùng các lực lượng và đơn vị mở đoạn đường khó khăn nhất- đoạn từ Tạ khoa qua đèo Chen đến ngã ba Cò Nòi, dài 36 ki lô mét (trên địa bàn tỉnh Sơn La). Do Cò Nòi là nút giao thông huyết mạch của ta, nơi giao cắt giữa Đường 13 và Đường số 6 để đến Điện Biên Phủ, nên hầu như ngày nào máy bay quân Pháp cũng ném bom, bắn phá.

          Lần này, chàng trai đất cảng Nguyễn Xuân Chúc được giao phụ trách hai đội chủ lực cầu đường, một đại đội thanh niên xung phong và ba đại đội dân công hỏa tuyến, làm việc ở ngay ngã ba Cò Nòi. Hơn ba thàng vừa khảo sát, cắm tuyến, vừa trực tiếp chỉ huy mở đường dưới mưa bom, bão đạn, anh cùng các đội viên thanh niên xung phong và dân công hỏa tuyến luôn tỏ rõ sự kiên cường, dũng cảm của tuổi trẻ Việt Nam. Để đường luôn thông, đảm bảo mỗi đêm ít nhất có một trăm chuyến xe vận tải quân sự qua Cò Nòi lên mặt trận, Nguyễn Xuân Chúc và nhiều người đã đổ máu; không ít người anh dũng hy sinh tại trọng điểm này.

          Nhớ lại những tháng ngày máu lửa ở Cò Nòi cách đây 60 năm, ông Nguyễn Xuân Chúc (năm nay 83 tuổi, ở phố Quang Trung, quận Hồng Bàng), không thể quên một kỷ niệm sâu sắc trong chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử. Ông kể:

          “Một hôm, vào đầu năm 1954, đang chỉ huy mở đường, chúng tôi nhận được lệnh chuẩn bị đón một đoàn khách đặc biệt sắp đi qua ngã ba Cò Nòi để tới Điện Biên. Cấp trên yêu cầu chúng tôi lập ngay phương án đón và đưa đoàn khách đi thật chu đáo, đảm bảo tuyệt đối bí mật và an toàn.

          Vui mừng và hồi hộp, một số cán bộ chúng tôi tức tốc đến điểm hẹn để đón  đoàn. Chỉ trong chốc lát, đoàn khách xuất hiện. Chùng tôi nhận ra Đại tướng Võ Nguyên Giáp, người có dáng tầm thước, gương mặt hiền từ mà cương nghị, đi đứng nhanh nhẹn. Đó chính là vị khách đặc biệt quan trọng trong đoàn mà chúng tôi có nhiệm vụ phục vụ và bảo vệ.

          Việc đón đoàn diễn ra rất nhanh. Theo phương án đã định, chúng tôi sắp xếp để xe ô tô của Đại tướng vẫn đi theo con đường chính mới mở. Ai cũng đinh ninh Đại tướng đang có mặt trên chiếc xe cài kín lá ngụy trang ấy, nhưng thực ra, chúng tôi dẫn Đại tướng đi bộ theo con đường mòn bí mật khác, xuyên rừng núi, tránh đoạn đường máy bay địch thường bắn phá, rồi mới đi tiếp tới Điện Biên. Con đường tắt này có đoạn qua khu lán trại- nơi đặt “trụ sở dã chiến” của Ban chỉ huy chúng tôi. Khi đoàn đến gần khu lán trại, chúng tôi kính mời Đại tướng dừng chân, ghé vào lán nghỉ ngơi một lát.

          Bất ngờ được gặp Đại tướng, anh em trong lán ai cũng vui sướng, nhưng vì giữ bí mật nên không dám reo lên. Sau khi thân mật bắt tay và chào hỏi tất cả anh em có mặt, Đại tướng hỏi tôi tỷ mỷ về tình hình các đơn vị do tôi phụ trách, về kết quả công việc hàng ngày cùng những thủ đoạn đánh phá của máy bay địch và khó khăn, gian khổ mà anh chị em chúng tôi chịu đựng. Đang nghe tôi thay mặt đơn vị trả lời về tình hình đảm bảo giao thông, đột nhiên Đại tướng hỏi thêm: “Đời sống của anh chị em ở đây lúc này ra sao? Trong sinh hoạt, có thiếu thốn nhiều không?”. Lúng túng trước câu hỏi một chút, tôi chậm rãi trả lời: “Báo cáo thủ trưởng, chúng em thường xuyên được cung cấp đủ lương thực, thực phẩm. Vả lại, trong hoàn cảnh chiến tranh, dù thiếu thốn đến đâu chúng em cũng chịu được, chỉ mong sao hoàn thành tốt nhiệm vụ. Tuy nhiên, xin thủ trưởng đừng cười, cũng có một thứ, nếu thiếu, chúng em thấy rất nhớ và… thèm lắm”. Thấy tôi ngập ngừng, chưa dám nói ra, Đại tướng thân mật bảo: “Cậu cứ nói rõ xem thiếu thứ gì nào. Nếu có thể, tôi sẽ giải quyết, đừng ngại!”. Được Đại tướng khuyến khích, tôi mạnh dạn thưa thật: “Báo cáo thủ trưởng, đó là thiếu món… thuốc lào ạ!”. Đại tướng cười to và gật đầu. Tất cả chúng tôi cùng cười vui.

          Câu chuyện lúc nghỉ chân trên đường công tác tại mặt trận giữa vị Đại tướng Tổng tư lệnh với đơn vị chúng tôi tưởng sẽ qua đi, bởi thời điểm đó, mọi lực lượng, mọi người từ vị chỉ huy cao nhất đến cán bộ, chiến sĩ đều dồn toàn lực, dành mọi sự ưu tiên cho trận quyết chiến một mất một còn giữa ta và địch ở Điện Biên Phủ, quyết tâm giành chiến thắng trong chiến dịch lịch sử. Nhưng hơn một tháng sau, bỗng nhiên ông Đinh Đức Thiện, Cục trưởng Cục Vận tải quân sự (sau này là Bộ trưởng Bộ giao thông- Vận tải), trên đường từ mặt trận Điện Biên trở về, lại ghé qua Cò Nòi. Trên xe ô tô, ông đem theo quà từ mặt trận gửi để chia thưởng cho các đơn vị bộ đội, thanh niên xung phong và dân công hỏa tuyến, gồm toàn chiến lợi phẩm thu được của địch do máy bay chúng thả dù rơi xuống trận địa của bộ đội ta. Khi xe dừng lại ở ngã ba Cò Nòi, ông Thiện gọi điện cho chúng tôi, bảo ra gặp ông ngay để nhận quà của cấp trên.

          Sau khi chuyển cho chúng tôi các suất quà như mọi đơn vị, ông tươi cười bảo tôi: “Lần này, riêng các cậu còn được nhận thêm một món quà đặc biệt của Đại tướng gửi tặng. Nhất các cậu đấy!”. Chúng tôi vui mường đón nhận từ trên xe xuống một chiếc sọt nhỏ và hồi hộp mở ra. Thật bất ngờ, đó là sọt đựng đầy thuốc lào!

          Tôi và mọi người đều lặng đi vì cảm động. Chúng tôi không ai nghĩ rằng vị Đại tướng Tổng tư lệnh bận trăm công nghìn việc, lại đang cùng Bộ chỉ huy chiến dịch tổ chức các trận hiệp đồng chiến đấu đầy khó khăn, phức tạp, với quy mô lớn chưa từng có trong cuộc kháng chiến và phải đương đầu với biết bao gian khổ, hy sinh, quyết chiến thắng đội quân thực dân xâm lược hùng mạnh, mà vẫn nhớ đến một nguyện vọng rất nhỏ qua câu chuyện vui trong sinh hoạt của các chiến sĩ bảo đảm giao thông chúng tôi.

          Chia nhau hút điếu thuốc lào quen thuộc của hậu phương giữa nơi đạn bom ác liệt, càng nghĩ về “món quà đặc biệt”, chúng tôi càng thêm kính mến Đại tướng. Chính những điều bình dị tưởng chuyện nhỏ ấy từ một nhân cách lớn là sự vĩ đại của vị Đại tướng Tổng tư lệnh đã cùng quân và dân ta làm nên chiến thắng Điện Biên “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”…

          Kỹ sư Nguyễn Xuân Chúc cho biết, hơn 60 năm qua, những công trình cầu – đường mà ông cùng đơn vị từng đổ mồ hôi và máu để góp phần xây dựng từ những năm kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, đặc biệt các công trình mở đường trong chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử, luôn là những kỷ niệm đẹp, niềm tự hào của ông và gia đình.

 

                                                                                                                                                                                  Song Kim

 

Comments