Nguyễn Thị Vân Khanh (Anh Quang tôi)

đăng 06:37, 24 thg 12, 2008 bởi Hoang Nguyen Xuan   [ đã cập nhật 07:22, 23 thg 12, 2008 ]

ANH QUANG TÔI
Hồi ký
- Chúng mày, Oanh, Khanh quạt cho anh với, nóng quá!

Nhìn ông anh nằm phủ phục, mẹ thì ngồi trên lưng, quay ngược lại với cái roi trên tay quất liên tiếp vào mông anh, chúng tôi không nhịn được, phá lên cười, làm mẹ cũng phì cười, thôi không đánh anh nữa.

Đó là vào khoảng năm 1955 – 1956, anh mới 15 tuổi, cai quản 7 đứa em lít nhít từ 7 đến 14 tuổi, đứa nọ cách đứa kia có 1 tuổi.

Gia đình tôi lúc đó ở căn nhà 2 tầng số 50 đường Hà Nội – Hải Phòng. Một mình anh Quang tôi trông nom, cai quản 7 đứa chúng tôi thay hai mẹ. Lúc đó, mẹ Già cứ thường xuyên đi Lạng Sơn, Cao Bằng, Lào Cai để mua sừng hươu, xương hổ về nấu cao bán. Còn mẹ trẻ thì ở quê Nam Định chưa ra kịp. Anh nấu ăn rất ngon, lại có khiếu hài hước, nên căn nhà luôn đầy ắp tiếng cười. Anh bày ra đủ trò: Chơi tú lơ khơ bôi râu, chơi tam cúc… ai thua thì phải làm mọi việc theo ý người được. Anh bắt chúng tôi đi giật lùi, dập mông vào tường, rồi ra chắp tay trước con ngan “Lạy cụ Ngan ạ!”…

Rồi anh đi học sư phạm và trở thành giáo viên cấp I. Còn tôi học lên cấp III và vào Đại học.

…Giữa tôi và anh có sự gắn bó đặc biệt từ hồi còn nhỏ. Đó là năm 1949, lúc tôi mới lên 6 tuổi, còn anh lên 9. Gia đình tản cư ra vùng tự do, lúc đó bố tôi là Phó trưởng Ty Bưu điện liên tỉnh Hải – Kiến. Lúc đi tản cư, gia đình quá đông đúc, lại kết hợp với việc di chuyển cơ quan nên bố tôi giao cho tôi và anh đi theo hai nhân viên công vụ của cơ quan bố. Mải chạy theo họ, hai anh em bị lạc gia đình từ đó.

Chúng tôi cứ bước đi trẹo trọ trên những luống cày mới vỡ. Lúc đó tôi gầy gò bé như một con mèo hen nhưng vẫn phải đeo một tay nải đựng quần áo, cứ thế vừa đi vừa chạy, ngã xiêu ngã vẹo. Thỉnh thoảng qua những chỗ đất còn mới có vài cành rào tre cắm vội vàng, cài một mảnh bìa viết mấy chữ nguệch ngoạc “cẩn thận có mìn”, anh lại nắm chặt tay tôi dắt đi vòng qua. Có lúc anh lại còn cõng tôi. Đi mãi, đi mãi… đến gần Vĩnh Bảo mới có một quán ăn. Hai nhân viên công vụ bảo anh em tôi ngồi trông đồ. Tôi buồn ngủ quá, ngồi ngủ gật. Một người công vụ đi ra thấy vậy tát tôi liền mấy cái. Đau quá, tôi khóc ầm lên. Anh thương tôi lăm, dỗ mãi tôi mới nín.

Lúc tìm được về đến nhà dì Thạnh gặp lại gia đình, nhìn mọi người ai cũng đội khăn tang trắng xoá, chúng tôi mới biết là bố đã mất ở làng Khuốc, Thái Bình. Thế là lúc bố mất, hai anh em tôi đã không có mặt.

Thời gian tôi học Đại học (1962 – 1965), anh xung phong lên Tây Bắc dạy học: Hai mươi năm Tây Bắc, anh và tôi rất hay viết thư cho nhau. Có lần anh bảo: Khanh ạ, anh nghiệm ra là “Bổ củi ấm hơn chăn bông”. Rồi anh kể cho tôi về cô học trò ở Hải Dương, nơi anh dạy học trước đây. Lúc đó cô mới 16 tuổi và đặc biệt là có hàm răng nhỏ, đều tăm tắp, trắng muốt, cười rất tươi. Khi anh về thăm lại, cô đã 20 tuổi và anh đã đem lòng yêu mến. Anh quyết cưới cô và đem theo lên Tây Bắc. Người đó chính là chị Phương Nga, vợ anh bây giờ, người đã được anh dìu dắt để trở thành một cô giáo sau này.

Anh Quang tôi là một người đặc biệt thông minh, tài hoa, lại cần mẫn ham học. Anh có biệt tài thổi sáo hay, chắc nhiều người biết điều này vì đó là truyền thống của con trai trong gia đình tôi: Ai cũng biết thổi sáo trúc và thổi rất hay. Nhưng ít người biết anh vẽ rất giỏi, làm thơ cũng hay và đặc biệt có tài điêu khắc. Anh bẻ đôi lưỡi dao cạo, cầm viên phấn viết bảng ngược đầu to lên trên rồi tạc thành hình ông Lênin rất khéo.

Anh ít làm thơ nhưng cũng đã có những bài thơ thật hay. Đây là một bài thơ thật trong trẻo và dí dỏm anh viết về tình cảm đằm thắm của một cô giáo trẻ người dân tộc Thái với anh lính nuôi quân giữa phong cảnh tươi đẹp, thanh bình của núi rừng Tây Bắc:


Cô giáo và anh nuôi

Mỗi sáng mặt trời còn ngủ
Núi rừng sương phủ mờ mờ
Chỉ có anh nuôi đã thức
Chuẩn bị đôi giành xuống chợ

Trưa về nắng vàng đã toả
Màn sương vén lộ núi rừng
Qua bản anh đi chậm dần
Lắng nghe giọng cô giáo trẻ
Giảng bài giọng nói thanh thanh…

Cô giáo người dân tộc Thái
Chưa tròn mười tám tuổi đời
Mỗi sáng khi anh nuôi tới
Cắn môi cố dấu nụ cười…

Cô giáo nhiều lần lúng túng
Đàn em nhoẻn miệng ra cười
Đập bàn, cô nhìn bầy trẻ:
- Các em… im lặng… học bài!

Anh nuôi vẫn ngày đi chợ
Cô giáo vẫn lo giảng bài
Đàn em vẫn chăm chỉ học
Cả ba như ánh ban mai...

Sáng nay anh nuôi về sớm
Vẫn hai giành nặng trên vai
Qua trường: - Ồ sao thế nhỉ ?

À... Mai mới đến Thứ Hai...

    Bài thơ kết thúc thật bất ngờ và tràn ngập tinh thần lạc quan. Trong gia đình, ít người biết đến bài thơ này của anh.

Anh còn rất ham mê thể thao như bóng đá, bóng rổ, bóng bàn...Anh đã truyền cho tôi lòng ham mê đó nên khi về dạy ở Đại học Nông nghiệp, tôi cũng tham gia đội bóng rổ của nữ công đoàn trường,

Cậu Bảo vẫn nhớ mấy vần thơ tôi viết về anh hồi đó:

Ra sân chơi bóng rổ
Nhìn anh chơi một mình
Mái tóc vàng hoe nắng
Phất bay trong gió lành

Mọi người trong nhà chỉ biết anh Vinh là giáo sư tiến sỹ ở Pháp và Mỹ, em Huy là Tiến sỹ giáo sư ở Nga, anh Chúc là kỹ sư trưởng giao thông, nhưng chắc it ai biết anh Quang tôi là người cực kỳ thông minh.

Thời gian ở Tây Bắc, anh đã tự học tiếng Trung, không hề có thày dạy, chỉ dựa vào sách. Hồi đó không có băng đĩa như bây giờ. Đặc biệt là tự học mà anh vẫn phát âm được và còn làm phiên dịch cho nhiều chuyên gia cầu đường Trung Quốc sang giúp Việt Nam ở Sơn La, Lai Châu lúc đó. Khi anh học được hơn hai ngàn từ thì viết thư bảo tôi là anh đã đọc và dịch được tiểu thuyết của Lỗ Tấn, sau đó anh còn dịch được thêm nhiều tác phẩm văn học Trung Quốc nữa.

Anh về Hà Nội học Đại học lúc anh đã 30 tuổi nhưng anh học rất giỏi. Anh kể với tôi nhiều lần anh thay các giảng viên phụ đạo, giảng bài hay tổng kết cho sinh viên cùng lớp nên đến lúc thi hết môn, thi vấn đáp, thày giáo chỉ ngồi truyện trò, đàm đạo với anh mà không hỏi han gì thêm rồi ghi cho anh điểm 5- điểm số cao nhất lúc đó. Khi tốt nghiệp ra trường, anh đủ tiêu chuẩn đi nghiên cứu sinh nước ngoài, nhưng rất tiếc là đã quá tuổi học Thạc sỹ ở nước ngoài. Nhà trường giữ anh lại giảng dạy nhưng anh không ở. Sau khi ra trường, anh lại về công tác ở Hải phòng, Quảng Ninh và tiến bộ rất nhanh. Trước khi mất, anh đã là trưởng phòng kỹ thuật, chuẩn bị được đề bạt lên phó Ty Giao thông Quảng Ninh. Tôi tin rằng nếu có điều kiện, anh cũng sẽ thành đạt, có học vị xứng đáng là con trai của dòng họ Nguyễn Xuân vì anh thực sự thông minh, ham học, có chí vượt khó, lại tài hoa và sống rất hiền hậu.

Thế rồi anh ra đi đột ngột ở tuổi 54 vì một tai nạn giao thông, để lại tiếc thương vô hạn cho mọi người. Anh là kỹ sư giao thông lại bị chết trong tai nạn giao thông ! Thật là « sinh ư nghệ, tử ư nghệ ». Trước đó 10 tháng, anh bị bệnh hiểm nghèo : tràn dịch màng phổi. Ai cũng nghĩ anh khó qua khỏi. Mọi người đến thăm, anh đã nói chuyện vui vẻ, hài hước. Và anh đã qua khỏi. Thế mà sau chưa đầy một năm anh vẫn ra đi...

Anh Quang ơi, trước lúc mẹ sinh anh, mẹ kể : Trời nổi dông sấm chớp, sau khi sinh thì trời quang mây tạnh. Ai cũng bảo sau này anh sẽ làm nên việc lớn và trường thọ vì anh có đôi tai to như tai Phật, dái tai tròn và dầy dặn như đồng hào (tiền đúc bằng kim loại lúc đó). Chúng em vẫn gọi đùa anh là ‘Quang mỏ sỏ đồng hào ».

Bây giờ anh đã yên nghỉ ở Nghĩa trang Phi Liệt- Thuỷ Nguyên, Hải Phòng, bên cạnh mộ Bố, Mẹ, anh Đăng...

Anh mãi là niềm tự hào của chúng em, của chị Phương Nga và các con : Phan, Minh, Tố Uyên và các cháu của anh.

Em viết những dòng này để tưởng niệm anh và để anh em, con cháu trong dòng họ biết thêm một số điều về anh mà có thể họ chưa biết...

Hải Phòng, mùa hoa Phượng Sinh nhật anh 31/5 năm 2008 

Comments